كرده‌اند ؛ برخى آن را افعال عموم « 1 » گرفته‌اند ، يعنى : « ما أخذت اليد ثابت أو مستقرّ على اليد » ؛ در اين صورت ، « على اليد » ظرف مستقرّ مىشود و بلاشكّ حديث ، بر حكم وضعى دلالت دارد . در مقابل ، عدّه‌اى ديگر نيز متعلّق « على اليد » را فعل خاص مثل « يجب » يا « يلزم » قرار داده - « ما أخذت اليد يجب على اليد » - و « على اليد » را ظرف لغو دانسته‌اند . در اين صورت ، لازم است كه براى آن فعل ، فاعلى نيز در نظر گرفته شود ؛ چرا كه متعلّق احكام تكليفيه بايد فعلى از افعال مكلّفين باشد و در اينجا « ما أخذت » به معناى « مأخوذ » عين خارجى است و نمىتواند متعلّق حكم تكليفى قرار گيرد . پس ، معناى عبارت حديث چنين مىشود : « ما أخذ اليد يجب ردّه على اليد » يا « ما أخذت اليد يجب حفظه على اليد » ؛ البته احتمال ديگر آن است كه كلمه‌ى « ردّ يا حفظ » را به عنوان مضاف « ما أخذت » در نظر گرفت و گفته شود : « ردّ ما أخذت اليد يجب على اليد » يا « حفظ ما أخذت اليد يجب على اليد » . احتمالات مطرح در متعلّق « على اليد » بنابراين ، در مجموع ، در مورد متعلّق « على اليد » و معناى روايت سه احتمال وجود دارد : 1 ) « ردّ ما أخذت اليد يجب على اليد » ؛ در اين صورت ، حديث بر حكم تكليفى وجوب الردّ دلالت دارد . 2 ) « حفظ ما أخذت اليد يجب على اليد » ؛ در اين احتمال ، حكم تكليفى وجوب الحفظ را از حديث استفاده مىكنيم . 3 ) « ضمان ما أخذت اليد ثابت على اليد » ؛ كه در اين مورد به روشنى حكم

--> ( 1 ) . افعال و اسماء عموم مثل « تابت » ، « مستقرّ » ، « استقرّ » ، « كان » و . . . ، الفاظى هستند كه دلالت بر اصلِ بودن و ثبوت مىكنند .